အမွတ္တရ
သမိုင္းပါရဂူ ေဒါက္တာသန္းထြန္း
ေမာင္စြမ္းရည္

သမိုင္းပါရဂူ ေဒါက္တာသန္းထြန္း ကြယ္လြန္သြားတာကို ႏွေျမာတသ ၀မ္းနည္းရေၾကာင္း အလြမ္းစာတေစာင္ကို ဖတ္ၾကားလိုက္ခ်င္ပါတယ္။

မႏၲေလးတကၠသိုလ္က အၿငိမ္းစားသမိုင္းပါေမာကၡ၊ ကမၻာေက်ာ္၊ ျမန္မာ့သမိုင္း ပညာရွင္ ေဒါက္တာသန္းထြန္းဟာ ၂၀၀၅ ႏို၀င္ဘာ ၂၉ ရက္ေန႔က မႏၲေလး အမရပူရၿမိဳ႕၊ ေတာင္သမန္အင္းေစာင္း ဦးပညာရဲ႕ ေတာင္ေလးလံုး ေက်ာင္းမွာ အေမလူထုေဒၚအမာ အသက္ ၉၀ ျပည့္ ေမြးေန႔ကို လာေရာက္ဆင္ႏႊဲၿပီး ေနာက္ တေန႔ ႏို၀င္ဘာ ၃၀ ရက္ေန႔ နံနက္ ၂ နာရီမွာ ႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ရွာ ပါတယ္။

ဆရာ့ဘ၀မွာ ဆရာအလုပ္ခ်င္ဆံုး အလုပ္ေတြကို အမ်ားဆံုးလုပ္သြားတဲ့ေနရာဟာ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ နယ္ေျမမွာပဲျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္သလို မိတ္ေဆြရင္း၊ တပည့္ ရင္း၊ အေပါင္းအသင္းေတြနဲ႔ ရယ္ရယ္ၿပံဳးၿပံဳး ႏွလံုးေမြ႔ေလ်ာ္ရာေနရာဟာလဲ ေတာင္သမန္အင္းေစာင္းက ေတာင္ေလးလံုးေက်ာင္းပဲျဖစ္တယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရဲရဲဆို၀ံ့ပါတယ္။

ဆရာအသက္ရွင္ေနေသးရင္ အလုပ္ေတြအမ်ားႀကီး ဆက္လုပ္ေနဦးမွာ မုခ် မလြဲျဖစ္လို႔ ခုလို ဆရာအေသေစာတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔တေတြဟာ ဆရာ့မိသားစုနဲ႔ ထပ္တူထပ္မွ် ၀မ္းနည္းရေပမယ့္ ဆရာေမြ႔ေလ်ာ္ရာေနရာကို ဆရာကိုယ္တိုင္ေရြးခ်ယ္ ကြယ္လြန္ခဲ့တာေၾကာင့္ ေျဖမယ္ဆို ေျဖသာေသးရဲ႕လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေျပာတာကို တမလြန္ဘ၀ ဆရာၾကားႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေခါင္းမာတယ္၊ အသည္းမာတယ္လို႔ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ဆရာဟာ ခါတိုင္းလိုၿပံဳးၿပီး ေခါင္းတညိတ္ညိတ္လုပ္ေနမွာ ေသခ်ာပါတယ္။

မႏၲေလးမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔တေတြ စာေပလုပ္ငန္းေတြလုပ္ၾက၊ ေရးၾက ခၽြတ္ၾက၊ ေျပာၾက ေဟာၾကနဲ႔ အားတက္သေရာ ျဖစ္ေနၾကခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေရွ႕က မားမားမတ္မတ္ရပ္တည္ေပးခဲ့သူ၊ ရဲေဘာ္ရဲဘက္သဖြယ္၊ ငယ္ေပါင္းႀကီးေဖာ္ ေတြပမာ၊ ညီအကိုရင္းခ်ာေတြလို ခ်စ္ခင္စည္းလံုးလွတဲ့ ရဲသံုးေဖာ္ကေတာ့ လူထုဦးလွ၊ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ ဦးေက်ာ္ရင္နဲ႔ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ သမိုင္းပါေမာကၡ ေဒါက္တာသန္းထြန္းတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆရာႀကီးသံုးဦးနဲ႔အတူ ေက်ာက္ထီးတႏၲဳ၊ အားကိုးဖြယ္ျပဳရသူမ်ားကေတာ့ ဆရာႀကီးေရႊျပည္ ဦးဘတင္၊ ဆရာေတာ္ ေရႊကိုင္းသားနဲ႔ အေမလူထုေဒၚအမာတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ခုအခါ အေမလူထုေဒၚအမာကလြဲရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အားထားရာ ဆရာ့ဆရာႀကီးမ်ားဟာ တဦးၿပီးတဦး လြယ္လြန္ၾကရွာပါၿပီ။ အေ၀းေရာက္ တပည့္ကဗ်ာဆရာတင္မိုးက ဆရာသန္းထြန္း ကြယ္လြန္သြားတဲ့အခါမွာ ...

မိုးေကာင္းကင္က ၾကယ္တာရာေတြ
တပြင့္ၿပီး တပြင့္ေႂကြ
ေႂကြေလသမွ် အစားထိုးလို႔မရ
ႏွေျမာေၾကကြဲမိ တသသ … စျဖင့္ စာဖြဲ႔ခဲ့ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔အားလံုး ႏွေျမာေၾကကြဲ ၀မ္းနည္းမဆံုး ယူက်ဳံးမရ ျဖစ္ၾကရပါတယ္။

ဆရာသန္းထြန္းဟာ မႏၲေလးဇာတိမဟုတ္ပါဘူး။ ဆရာ့ကို ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ငသိုင္းေခ်ာင္း ေဒါင့္ႀကီးရြာမွာ ဦးဖိုးေတြ၊ ေဒၚသင္တို႔က ၁၉၂၃၊ ဧၿပီ ၆ ရက္မွာ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ ဆရာဟာ ငယ္စဥ္က ႏိုင္ငံေရးလုပ္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ ငသိုင္းေခ်ာင္းၿမိဳ႕နယ္ ဖဆပလဥကၠဌ၊ စစ္ၿပီးစ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္၊ ဗကသဥကၠဌ။ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ေတာခိုခ်ိန္အထိ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီေခါင္းေဆာင္ စသျဖင့္ တာ၀န္ေတြ ယူခဲ့ပါတယ္။ သည့္ေနာက္ စာဖတ္၊ စာေရး၊ သုေတသနအလုပ္ေတြကို မနားတမ္းလုပ္ခဲ့ရာမွာ အသက္ ၈၃ ႏွစ္အရြယ္ ဆရာကြယ္လြန္ခ်ိန္အထိ တေန႔ ၁၄ နာရီမွ် ေန႔စဥ္ အလုပ္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဗမာျပည္က ပညာရွင္ ေလာကမွာ စာအဖတ္ဆံုးနဲ႔ သုေတသနအလုပ္ဆံုးျဖစ္လို႔ ဆရာ့တပည့္ေတြက ဆရာ့တပည့္ျဖစ္ရတာကို အထူးဂုဏ္ယူၾကပါတယ္။

ပညာရွင္အေနနဲ႔ ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ တာ၀န္ေတြကေတာ့ ဗိုလ္ေန၀င္း ပိတ္ဆို႔ရပ္ဆိုင္းပစ္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသန အသင္းဂ်ာနယ္ (JBRS- Journal of Burma Research Society) အယ္ဒီတာ၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသန အသင္းတည္ ေထာင္သူ၊ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ သမိုင္းပါေမာကၡ၊ ဂ်ပန္၊ အဂၤလန္၊ အေမရိကန္ တကၠသိုလ္ႀကီးေတြမွာ သမိုင္းဌာနမ်ားရဲ႕ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါေမာကၡ စသျဖင့္ ျဖစ္တဲ့အျပင္ အထက္ဗမာႏိုင္ငံ စာေရးဆရာအသင္းရဲ႕ ထာ၀ရ နာယကႀကီးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဆရာဟာ စာမ်ဳိးစံုဖတ္ရင္း တခ်ဳိ႕၀တၳဳေတြကို ဘာသာျပန္ေလ့က်င့္ခန္းအျဖစ္ အစအဆံုး ဘာသာျပန္ခဲ့တာေတြ အမ်ား ႀကီးရွိပါတယ္။ သုေတသနျပဳၿပီး ျမန္မာလိုေရးခဲ့သမွ်ကိုလည္း ကိုယ္တိုင္ေရးတဲ့ စာေတြပါမက တပည့္ေတြနဲ႔ လုပ္ေဖာ္ ကိုင္ဖက္ေတြေရးတဲ့ စာေတြကိုလည္း အဂၤလိပ္လို ဘာသာျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ေရးသား ထုတ္ေ၀ထားတဲ့ စာအုပ္ေတြလဲ အမ်ားႀကီးရွိတဲ့အျပင္ `ကြန္သာယာ´ စာအုပ္တိုက္အမည္နဲ႔ ကိုယ္တိုင္ ဆက္လက္ထုတ္ေ၀မယ့္ စာအုပ္ေတြလဲ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ ကြန္သာယာဆိုတာ ပုဂံေခတ္ေက်ာက္စာထဲက စာလံုးပါ။ သာသာယာယာကြန္းခိုစရာ အိမ္သာယာလို႔ အဓိပၸာယ္ ရပါတယ္။ မႏၲေလးတကၠသိုလ္မွာ ဆရာေနတဲ့ အိမ္ကို ကြန္သာယာလို႔ စာတန္းေရးထားတာကို စစ္ေထာက္လွမ္းေရးက ကြန္ျမဴနစ္ရိပ္သာလို႔ အဓိပၸာယ္ ေကာက္ၿပီး အထူးေထာက္လွမ္း စံုစမ္းတာကို ခံခဲ့ရဖူးပါတယ္။

ဆရာက ဘြဲ႔လက္မွတ္ရတယ္ဆိုတာ သူသင္ယူမွတ္ထားခဲ့တဲ့ စာေပေတြ၊ အသိပညာေတြကို အေျခခံၿပီး ေရွ႕ကိုအလုပ္ ဆက္လုပ္ဖို႔ျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ တကၠသိုလ္ဆရာေတြဟာ သက္ဆိုင္ရာဘာသာရပ္ေတြမွာ သုေတသနလုပ္ၿပီး ေက်ာင္းသားေတြကို သင္ၾကားပို႔ခ်ေပးရမယ္လို႔ ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ ခုေခတ္မွာ ပါေမာကၡ ေတြဟာ ဒရ၀မ္ဂိတ္ေစာင့္ပဲ လုပ္ေနၾကရလို႔၊ ပညာေရးတိုးတက္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔လည္း မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့ပါတယ္။

ဆရာဟာ မွန္တာလုပ္ ဟုတ္တာေျပာေလ့ရွိသူအျဖစ္လည္း ထင္ရွားပါတယ္။ မင္းလိုလိုက္ မင္းႀကိဳက္ လုပ္ေလ့မရွိတဲ့ ပညာရွင္ပီသသူ၊ ေယာမင္းႀကီးလို ပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သာဓကအျဖစ္ တခုေလာက္ ေျပာရရင္ ဗိုလ္ခင္ၫြန္႔ တေယာက္ ဆင္ျဖဴတေကာင္ေကာက္ရလို႔ အထူး၀မ္းေျမာက္ေနတဲ့အခါ တခ်ဳိ႕ သမိုင္းပညာရွင္ ေတြက ေ၀ႆႏၲရာ မင္းႀကီးရဲ႕ ပစၥယဆင္ျဖဴေတာ္ကစၿပီး ျမန္မာမင္း အဆက္ဆက္မွာ ဆင္ျဖဴရွင္ဘြဲ႔ခံခဲ့တဲ့ ဘုရင္ေတြနဲ႔ ဆင္ျဖဴေတြရဲ႕ အေၾကာင္းေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဂုဏ္တင္ေရးသား တင္ဆက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဆရာ့ကိုေမးေတာ့ ဆင္ျဖဴျဖစ္ျဖစ္ ဆင္မည္းျဖစ္ျဖစ္ ဆင္ဟာ တိရစၧာန္၊ တိရစၧာန္ကို လူက ရွိမခိုးအပ္ဘူး လို႔ ဘြင္းဘြင္းႀကီး ေျပာခ်လိုက္ပါတယ္။ ဆရာအၿငိမ္းစားယူၿပီး ဆက္လုပ္ေနတာက သူ႔တပည့္ ေဒၚနီနီျမင့္ ၫႊန္ခ်ဳပ္အျဖစ္ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့တကၠသိုလ္ သမိုင္းသုေတသနဌာနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဒၚနီနီျမင့္ဆိုတာ အမ်ားသိၾကတဲ့အတိုင္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းရဲ႕ ဇနီးတဦး ျဖစ္လို႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ကေတာ္၊ သမၼတႀကီးကေတာ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ အမရေဆာင္ရဲ႕ အထက္ဆံုး ေလးထပ္ရဲ႕ အေရွ႕ဦးဖ်ားအခန္းမွာ သူ႔တခန္းမွာပဲ ေကာ္ေဇာ ခင္းၿပီး ေလေအးစက္တပ္ေနပါတယ္။ တေန႔ေတာ့ ေျမညီထပ္မွာေနတဲ့ သူ႔ဆရာေဒါက္တာသန္းထြန္းကို ငါေတြ႔ခ်င္တယ္၊ ငါ့ဆီေခၚခဲ့လို႔ သူ႔တပည့္ ဆရာမေလး တဦးကို အေခၚလႊတ္လိုက္ပါတယ္။ ဆရာက ဘာေျပာတယ္မွတ္သလဲ။ ငါ့ေနရာ သူသိသားပဲ၊ သူေတြ႔ခ်င္ရင္ ငါ့ဆီလာေပါ့လို႔ ေျပာလႊတ္လိုက္ပါတယ္။ ဆရာက ဒီလိုပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးပါ။ အဲသလို မာေၾကာတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ေပမယ့္ သူ႔ကုိ ညီအရင္းလို ခ်င္ခင္အားေပးေစာင့္ေရွာက္တဲ့ လူထုဦးလွအေၾကာင္းကို ေျပာၾကၿပီလားဆိုရင္ အေမ လူထုေဒၚအမာရဲ႕ အရင္ ဦးေအာင္ မ်က္ရည္မထိန္းႏိုင္သူဟာ ဆရာသန္းထြန္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။